Διαχείριση της Αρχόμενης Πρεσβυωπίας

Πρεσβυωπία είναι η κατάσταση κατά την οποία προοδευτικά αλλά σταθερά, μειώνεται η ικανότητα εστίασης σε κοντινές αποστάσεις. Παρατηρείται αυξανόμενη δυσκολία με αίσθηση κόπωσης, ειδικά όταν συνυπάρχουν υψηλές απαιτήσεις σε οπτική απόδοση και οξύτητα. Είναι μια κατάσταση μέσω της οποίας, διαπιστώνει κάποιος τις πρώτες δυσκολίες στην κοντινή προσήλωση.

Γράφει ο Φίλιππος Ραχάλ, Κλινικός Οπτομέτρης

Ο σύγχρονος άνθρωπος χρησιμοποιεί συνεχώς εντός της ημέρας, ποικίλες συσκευές με οθόνες, υψηλής οπτικής απαίτησης. Αυτό σημαίνει ότι η διαπίστωση της όποιας δυσκολίας γίνεται άμεσα αντιληπτή. Λαμβάνουν μέρος αρκετές αλλαγές στο εσωτερικό του οφθαλμού που οδηγούν τελικά σε αυτό που ονομάζεται αρχόμενη πρεσβυωπία και στη συνέχεια καταλήγει σε πρεσβυωπία. Σήμερα χρησιμοποιείται και ο όρος ‘’σύνδρομο δυσλειτουργικού φακού’’ για να περιγράψει την κατάσταση.

Κάποιες από αυτές τις αλλαγές που συμβαίνουν είναι οι εξής:

• Ο κρυσταλλοειδής φακός στο εσωτερικό του βολβού αυξάνει σε πάχος, ενώ ταυτόχρονα χάνει μέρος της ελαστικότητάς του. Συνεπώς, χάνει και ικανότητα αύξησης της διοπτρικής του δύναμης, με αποτέλεσμα την αδυναμία εστίασης σε κοντινή απόσταση.

• Ο κρυσταλλοειδής φακός ταυτόχρονα μετακινείται ελαφρώς πιο μπροστά, δηλαδή πιο κοντά σε κατεύθυνση προς τον πρόσθιο θάλαμο.
• Δημιουργούνται εσωτερικά στη δομή του και στην κυτταρική διάταξή του, μεταβολές.
• Υφίστανται πρωτεϊνικές αλλοιώσεις σε κυτταρικό επίπεδο, με αποτέλεσμα βαθμιαία να δημιουργείται ένας πιο θαμπός φακός. Η κατάσταση αυτή εξελίσσεται με την αύξηση της ηλικίας, με αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός θολού φυσικού φακού, ο οποίος ονομάζεται καταρρακτικός.
• Αυξάνεται σταδιακά, λόγω της ολοένα και πιο θαμπής του κατάστασης, η διάχυση του εισερχόμενου στον βολβό φωτός. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την πιο θολή, με μειωμένη ευκρίνεια όραση.
• Ταυτόχρονα, λόγω των παραπάνω μεταβολών σε δομικό και κυτταρικό επίπεδο, ο κρυσταλλοειδής φακός αποκτά μια πιο ‘’κίτρινη’’ απόχρωση.
• Η ικανότητα μεταβολής μυδρίασης και μύσης (αυξομείωσης της διαμέτρου της κόρης) μειώνεται με την αύξηση της ηλικίας. Ταυτόχρονα μειώνεται η μέγιστη διάμετρος της κόρης με το πέρασμα των ετών.
• Οι ίνες του Zinn και το ακτινωτό σώμα λειτουργούν δίνοντας εντολή (χαλαρώνοντας) για αύξηση του πάχους και της διοπτρικής ισχύος του κρυσταλλοειδή, χωρίς όμως αυτός να μπορεί να ανταποκριθεί επαρκώς, αφού ολοένα και περισσότερο, λόγω των δομικών του αλλαγών, χάνει την ελαστικότητά του.
• Και βέβαια, αλλοιώσεις και μεταβολές που αφορούν το δακρυϊκό φιλμ τόσο σε ποσότητα όσο και σε ποιότητα. Όπως γνωρίζουμε, η διατήρηση της ομοιογένειας του δακρυϊκού στρώματος είναι ιδιαίτερα σημαντική, αφού αποτελεί το πρώτο διοπτρικό μέσο.

Βλέπουμε λοιπόν μια σειρά μεταβολών που συμβαίνουν αργά αλλά σταθερά με το πέρασμα των ετών, οι οποίες τελικά διαμορφώνουν μια κατάσταση δυσκολίας και μειωμένης ευκρίνειας στην όραση όσον αφορά τις κοντινές αποστάσεις. Τα συμπτώματα της δυσκολίας αυτής τα συναντάμε όλοι μας καθημερινά στη δουλειά μας και είναι αυτό που θα λέγαμε με απλά λόγια ‘’κλασικά’’.

Διαχείριση και αποκατάσταση

Ο χειρισμός και η απόδοση λύσης που θα προσφέρει ανακούφιση και οπτική δεξιότητα στον ασθενή, φαντάζει απλή, χωρίς να είναι πάντα στην πραγματικότητα. Πρέπει επίσης πάντα να λαμβάνουμε υπόψιν μας τις όποιες ιδιαιτερότητες ανά περίπτωση, οι οποίες κατά κύριο λόγο σχετίζονται με τη συνταγή, τη φύση της αμετρωπίας και τις καθημερινές απαιτήσεις και συνήθειες του ασθενή. Δεν πρέπει να ξεχνάμε και τις μεταβολές που συμβαίνουν οφθαλμικά, τις οποίες αναφέραμε προηγουμένως. Θα πρέπει να κάνουμε και σε αυτές μια αξιολόγηση που αφορά τον κάθε άνθρωπο που εξετάζουμε, να τις λαμβάνουμε υπόψιν χωρίς να στεκόμαστε μονοδιάστατα σε ένα πινακάκι addition – ηλικίας. Έτσι κι αλλιώς, ακόμα και αυτό παρουσιάζει διαφοροποιήσεις ανάλογα με το γεωγραφικό πλάτος, τη φυλή και γενικά το μέρος και τις κλιματολογικές συνθήκες που επικρατούν.

Οι τρόποι που έχει στη διάθεσή του ο οπτομέτρης για την επίλυση και αποκατάσταση της αρχόμενης και στη συνέχεια εδραιωμένης πρεσβυωπίας είναι οι παρακάτω:

• Γυαλιά όλων των τύπων, μονοεστιακά, διπλοεστιακά, τριπλεστιακά, πολυεστιακά.
• Φακοί επαφής, μονοεστιακοί χρησιμοποιώντας την τεχνική της μόνο-όρασης (monovision), διπλοεστιακοί, πολυεστιακοί διαφόρων σχεδιασμών.
• Συνδυασμός και των δύο παραπάνω.
• Ο καλός, ομοιόμορφος και εργονομικός φωτισμός είναι από τους πιο σημαντικούς παράγοντες για μια επαρκή οπτική λειτουργία και απόδοση. Η όραση για να λειτουργήσει χρειάζεται φως. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι με την έλευση του χρόνου, καθώς μεγαλώνουμε, συμβαίνουν και μεταβολές (τις οποίες αναφέραμε αναλυτικά παραπάνω), οι οποίες αυξάνουν τις απαιτήσεις στο φως που πρέπει να εισέλθει στον οφθαλμό προκειμένου να υπάρχει επαρκής και ικανοποιητική οπτική απόδοση. Αρκεί να αναφερθεί ότι ένας άνθρωπος 60 ετών με φυσιολογική για την ηλικία του όραση, χρειάζεται περίπου τρεις φορές παραπάνω φωτισμό συγκριτικά με έναν ηλικίας 20 ετών, ώστε να έχει επαρκή οπτική απόδοση.

Θα πρέπει συνεπώς να έχουμε κατά νου, ώστε να λαμβάνουμε υπόψιν μας, μια πιο συλλογική εικόνα παραγόντων που διαφοροποιούν τη διαχείριση της κοντινής όρασης σε αρχόμενη πρεσβυωπικά φάση και στη συνέχεια σε αυτό που αποκαλούμε πρεσβυωπία.

Έτσι, συνδυαστικά με την απόσταση εργασίας και την ηλικία, θα παρέχουμε μια πιο στοχευμένη λύση στον ασθενή. Τέλος, αξίζει να δοθεί έμφαση στην ομοιόσταση της πρόσθιας οφθαλμικής επιφάνειας. Η κατάστασή της αποτελεί πάντα σημαντικό παράγοντα για οτιδήποτε αφορά την απόδοση της όρασης, έτσι και στη διαχείριση της πρεσβυωπίας. Θα πρέπει να εξασφαλιστεί η ενυδάτωσή της σε κάθε περίπτωση. Φυσικά, αν προκύψει κατά την εξέταση οποιαδήποτε υποψία παθολογίας, η οποία μάλιστα να χρειάζεται άμεση φροντίδα, θα πρέπει να παραπεμφθεί οπωσδήποτε σε οφθαλμίατρο.

Συμπερασματικά, αξιοποιώντας πληροφορίες σχετικά με την καθημερινότητα-εργασία και οπτικές απαιτήσεις του ασθενή, μπορούμε να καταλήξουμε σε μια πιο στοχευμένη λύση για τον ίδιο.